Mijn ontmoetingen met de Franse kunstenaar Pierre Soulages
Pierre Soulages
Frankrijks' belangrijkste nog levende schilder, is mondiaal een begrip… behalve in Nederland. In 1961 heeft hij een solo tentoonstelling in het Gemeente Museum in Den Haag en in 1985 in Pulchri Studio, eveneens in Den Haag, maar daar blijft het bij. Het imposante, monumentale werk van na 1985, waarin Soulages zijn 'outrenoir' ontdekt, is nog niet in ons land te zien geweest, terwijl wereldwijd de meest toonaangevende musea en galeries Soulages onthalen. Al in 1955 exposeert Soulages in MOMA New York en van daar gaat het snel, talloze tentoonstellingen en prijzen volgen, tot op de dag van vandaag. De rush gaat door en ondanks zijn hoge leeftijd is Soulages zeer actief, hij pendelt tussen zijn ateliers in Parijs en Zuid-Frankrijk om te schilderen en reist samen met zijn vrouw Colette naar zijn tentoonstellingen, waar ook ter wereld.
Soulages vestigt het woord 'l'outrenoir' (speling van het licht en het zwart) als hij in een nacht teruggaat naar een doek waar hij geen weg mee weet, het is geheel zwart. Het maanlicht brengt het zwarte doek echter tot leven. Dit bijzondere schouwspel is de aanzet tot een nieuwe stijl, die tot op de dag van vandaag de wereld verovert.
In 2007 ontmoet ik Pierre en zijn vrouw Colette in hun villa en atelier aan de Zuid-Franse kust. Het is een prachtige belevenis, de sfeer is gastvrij en vertrouwd. Het hoogbejaarde echtpaar is vitaal, scherpzinnig en modern en staat open voor mijn idee om Nederland hernieuwd kennis te laten maken met zijn werk. Het blijft niet bij deze ontmoeting, we houden contact.
Tijdens mijn reizen in de voetsporen van Soulages, bezoek ik de abdij van Conques, waar 104 glas in lood vensters de veelzijdigheid van Soulages laten zien. Het Musée Fabre in Montpellier biedt ruimte voor een permanente tentoonstelling van Soulages'. In een deel van het bestaande museum is zijn vroegere werk te zien en aangrenzend is voor het outrenoir van nu zelfs een nieuwe zaal gebouwd. Eén van de wanden bestaat volledig uit glas, waardoor het daglicht de reusachtige reliëfs in zwart tot leven brengt.
In 2009 wordt ter gelegenheid van Soulages' 90ste verjaardag in Centre Pompidou een grootst retrospectief ingericht, een hommage aan de Frankrijks nationale held. Op de opening van deze overzichtstentoonstelling in Parijs, die meer dan 100 werken omvat, is ook veel nieuw werk te zien, waarvan de verf nog maar nauwelijks droog is. Daar, te midden van de reusachtige doeken, die 'zweven' in de grote zalen, hebben wij een rendez-vous.
In Rodez, de stad waar Soulages in 1919 wordt geboren, is momenteel het musée Soulages in aanbouw. Het ontwerp komt in nauwe samenwerking met de meester zelf tot stand. Daarbij is nadrukkelijk rekening gehouden met zijn wens, om naast de vaste tentoonstelling van zijn werk, een podium te bieden aan wisselende, internationale contemporaine kunst. In juni 2011 start de bouw van dit opmerkelijke project van 30 miljoen euro, met een oppervlakte van 5000 m2. De Soulages' doneren een groot deel van hun collectie en zijn voortdurend betrokken bij de bouw en regelmatig ter plaatse aanwezig. Rodez, een gewone stad in de Midi-Pyrénées, heeft weinig uitstraling als ik er op zoek ben naar de roots van mijn favoriete schilder. Het Musée Soulages gaat dat zeker veranderen. De opening is gepland in het voorjaar van 2014.